Tướng Loan và nhiếp ảnh gia Adams, ân oán giang hồ sòng phẳng

bay lop

nỗi buồn adams

viên đạn xoáy đi phun máu óc
tôi nhanh tay bấm tạch máy hình
bức ảnh hành quyết hai người chết
chuẩn tướng loan và gã tù binh

bắc phong


Nhiếp ảnh gia Eddie Adams

Sự nghiệp kéo dài 45 năm của Eddie Adams như là một phóng viên chiến trường thật lừng lẫy. Ông đã tham dự 13 trận chiến khác nhau trong cuộc đời làm báo viết cũng như báo ảnh của ông, từ trận chiến Triều Tiên (Korean War) khi ông phục vụ như phóng viên chiến trường của Thủy quân Lục chiến (Marine Corps) Hoa Kỳ, chiến tranh Việt Nam cho đến cuộc chiến ở Kuwait năm 1991… với 500 giải thưởng đủ loại dành cho ông.

Những người được lọt ống kính của ông không thiếu những nhân vật nổi tiếng trên thế giới, từ Mẹ Teresa, tài tử kiêm thống đốc tiểu bang California Arnold Schwarzeneger, nhà lãnh đạo cộng sản Cuba ông Fidel Castro, tài tử Clint Eastwood, cho đến Giáo hoàng John Paul II…

Eddie Adams
Eddie Adams với máy hình ở chiến trường Việt Nam năm 1966.

Sau năm 1975, khi làn sóng người Việt Nam tị nạn cộng sản lên cao độ, ông Adams đã hãnh hiện với tấm hình ông chụp năm 1979 mang tên “Con Tàu Héo Hắt Nụ Cười”; tấm hình chụp cảnh 50 người tị nạn Việt Nam vượt biên trong một chiếc tàu dài 10 mét sau khi đất nước thống nhất và đảng cộng sản bắt đầu thiết lập chế độ độc tài toàn trị trên toàn cả nước.

Tấm hình này đã giúp thuyết phục chính phủ Hoa Kỳ chấp nhận khoảng 200.000 người tị nạn Việt Nam, theo ông Adams. Ông đã có một lần nói, “Tôi không đi cứu rỗi thế giới. Tôi đi làm tin.”

Ông Adams qua đời năm 2001 vì bệnh Lou Gehrig, thọ 71 tuổi. (1)

Tấm hình oan nghiệt

Nhưng tấm hình nổi bật nhất, được nhiều người biết đến nhất là tấm hình ông Adams chụp tại chỗ hình Thiếu tướng Cảnh sát VNCH ông Nguyễn Ngọc Loan bắn một người Việt Cộng tên Nguyễn Văn Lém, tự Bảy Lốp ở Chợ Lớn, Việt Nam năm 1968.

Theo tài liệu An Unlikely Weapon: The Eddie Adams Story, sự cố này xảy ra vào ngày thứ nhì trong cuộc tổng tấn công miền Nam của cộng sản Bắc Việt. Ông Adams thấy một người lính miền Nam lôi một người đàn ông ra khỏi tòa nhà. “Họ nắm tay và lôi ông ta ra đường phố. Bất cứ một phóng viên nào trong trường hợp đó, cũng đều đi theo, và đó là săn hình. Anh đi theo cho đến khi người bị bắt đó được thảy lên xe và được đưa đi.”

Nhưng lọt vào khung hình của ông Adams là tướng Nguyễn Ngọc Loan, đang nâng súng lên. Thông thường, đó là một thủ thuật dùng để trấn áp đối phương khi thẩm vấn – kề súng vào đầu và hỏi. Theo ông Hal Buell, người trông nom phần ảnh cho thông tấn xã AP suốt 23 năm: “Ông (tướng Loan) đưa súng dí vào đầu và Eddie chụp tấm hình phỏng vấn, không ngờ ông tướng bấm cò.”

Một trong những tấm hình chụp được là tấm hình viên đạn đi vào đầu của người bị bắn.

Sau khi bấm cò, ông tướng Loan bước đến nói với ông Adams:

“Họ đã giết rất nhiều người của chúng tôi và nhiều người của các anh.”(4)


first Nguyen Ngoc Loan

second Nguyen Ngoc Loan

third Nguyen Ngoc Loan

Chuẩn tướng Loan bắn VC Nguyễn Văn Lém (Bảy Lốp) hay Lê Công Nà (Bảy Nà/Nè) tại Chợ Lớn (01/02/1968).

Ngay tối hôm đó, mồng 2 Tết Mậu Thân, Eddie Adams đã chuyển bức hình Thiếu tướng Loan xử bắn người đặc công Bảy Lốp từ Sài Gòn đi khắp thế giới.

Tấm hình này đã đem đến cho ông Eddie Adams giải Pulitzer. Cũng tấm hình này đã giúp làn sóng phản chiến ở Hoa Kỳ và trên khắp thế giới mạnh lên, nhưng theo ký gỉa Thomas Sweeney thì chính cái hậu qủa tâm lý qua cuộc tổng tấn công miền Nam nhân Tết Mậu Thân năm 1968 của cộng sản Bằc Việt; và thêm vào đó, khi tổng tư lệnh quân đội Hoa Kỳ ở Việt Nam tướng Westmoreland làm cho chính giới Hoa Kỳ sửng sốt khi ông yêu cầu tăng viện thêm 200.000 quân sĩ Hoa Kỳ cho chiến trường Việt Nam vào tháng Hai cùng năm, thì đây là hai yếu tố quan trọng đã góp phần làm xoay chuyển cuộc chiến tranh Việt Nam chứ tác động của tấm hình chỉ đóng một phần tương đối. (6)

Ngày nhận giải, ông Adams nói:

“Tôi mặc đồ dạ hội sang trọng để lãnh giải thưởng và tiền thưởng về bức hình đó tại Đại hội nhiếp ảnh Hòa Lan. Khi ban nhạc trổi bài quốc ca Hoa Kỳ, tôi bậc khóc. Không phải tôi khóc vì sung sướng, mà khóc cho Tướng Loan. Cho tới giờ phút đó tôi vẫn chưa ý thức được việc tôi đã làm. Khi chụp tấm hình đó, tôi đã hủy hoại đời ông Tướng, vì ông bị dân chúng ở cả nước ông lẫn Hoa Kỳ lên án về tội giết tù binh chiến tranh. Trong bất cứ cuộc chiến nào, người ta cũng vẫn còn làm như vậy, nhưng hiếm có ảnh viên nào chụp được mà thôi.” (3)

Và chính tấm hình này đã làm cho ông Eddie Adams nhức nhối và dằn vặt trong suốt cuộc đời ông; đối với ông Nguyễn Ngọc Loan. (4)

Tướng Nguyễn Ngọc Loan

Gen Loan

Về phần ông tướng Loan, ngày 5 tháng 5 năm 1968, khi Việt Cộng mở đợt II Tổng công kích vào thủ đô Sài Gòn của miền nam Việt Nam, ông Nguyễn Ngọc Loan đã bị bắn trọng thương cả hai chân ngay trên cầu Phan Thanh Giản khi ông cùng binh sĩ của ông cố bảo vệ và đánh bật đối phương ra khỏi Sài Gòn.

Ông được đưa sang Úc điều trị, nhưng bị dư luận Úc phản đối, người ta đưa ông sang điều trị ở quân y viện Walter Reed Army Medical Center ở tiểu bang Washington DC, Hoa Kỳ. Ông cũng gặp nhiều sự phản đối ở đây vì tấm hình oan nghiệt của Eddie Adams, và nhằm lúc phong trào phản chiến Mỹ đang lên cao, và ngay từ những nhà lập pháp phản chiến của Quốc hội Hoa Kỳ. Ông đành trở về nước với đôi chân tật nguyền. (5)

NNL03
Tướng Loan bị trọng thương trong trận tổng công kích đợt hai của VC vào Sài Gòn (05/05/1968)

Năm 1975, trước khi Sài Gòn mất vào tay cộng sản Bằc Việt, cựu tướng Loan đã yêu cầu người Mỹ giúp di tản ra khỏi Việt Nam nhưng bị làm lơ, nhưng cuối cùng ông cùng gia đình cũng đi được trên một chuyến phi cơ của Nam Việt Nam (5). Đã có tin đồn rằng ông cũng rất vất vả để được vào Mỹ vì người ta không muốn nhận một người “tàn bạo” như ông. Trong lúc tin này khó kiểm chứng, thì nguồn tin có thể kiểm chứng được là năm sau đó, 1976, hai dân biểu của Đảng Dân chủ là bà Elizabeth Holtzman và ông Harold Sawer nộp đơn giùm ông Việt Cộng “Bảy Lốp Nguyễn Văn Lém” kiện Nguyễn Ngọc Loan và yêu cầu Hoa Kỳ trục xuất ông Loan – như một tội phạm chiến tranh – ra khỏi Hoa Kỳ nhưng việc không thành.

Ông cựu tướng Loan sau đó đã định cư ở thành phố Springfield, tiểu bang Virginia và mở một tiệm ăn ở đó làm kế sinh nhai mang tên Les Trois Continents.Ông Loan qua đời vì bệnh ung thư ở thành phố Burke, cũng tiểu bang Virginia vào ngày 14 tháng Bảy năm 1988, trước ngày qua đời của ông Adams 13 năm.

NNL2

13 ngày sau khi cựu Thiếu tướng Nguyễn Ngọc Loan qua đời, ngày 27 tháng Bảy năm 1988, ông Adams đã cho đăng bài Ai Điếu trên báo Time, nơi ông đã từng cộng tác trước đó:

“Tôi được giải thưởng Pulitzer năm 1969 qua một tấm hình của một người bắn một người. Có hai người đã chết trong tấm hình đó: người nhận viên đạn và TƯỚNG NGUYỄN NGỌC LOAN (DCVOnline: chữ in trong nguyên bản của Adams). Ông tướng Loan giết người Việt Cộng; tôi giết cuộc đời ông Loan với máy chụp hình của tôi. Ảnh là thứ vũ khí có tính thuyết phục mạnh kinh hồn trên thế giới này. Người ta tin những tấm hình này, nhưng hình ảnh không nói lên toàn vẹn sự thật, ngay cả những lúc không cần mánh khóe tái tạo hình. Ảnh chỉ trình bày một nữa sự thật. Cái điều mà tấm ảnh không nói lên là, “Anh sẽ làm gì nếu anh là ông tướng ở chỗ đó và ở thời điểm đó trong ngày oi bức đó, và anh bắt được cái gọi là kẻ bất lương sau khi hắn ta đã lấy đi một, hai hay ba sinh mạng người lính Mỹ?” Tướng Loan là người mà anh có thể gọi là một người quân nhân thực sự, được kính trọng bởi những người thuộc cấp của ông ta. Tôi không nói cái điều ông làm là đúng, nhưng anh phải đặt mình trong hoàn cảnh của ông…” (2)
Ân oán giang hồ sòng phẳng

Di Anh Gen Nguyen Ngoc LoanEadams1

Ngày ông Adams chụp tấm hình “để đời” kia, ông Loan đang là Tư lệnh Cảnh sát Việt Nam Cộng Hòa của miền Nam, ông Adams là phóng viên của hãng thông tấn Associated Press. Mỗi người đều có nhiệm vụ riêng của mình, “chuyện ai nấy làm”. Nhưng sau sự cố tấm hình đó, hai người vẫn liên lạc cùng nhau.
Ông Loan đã từng nói với ông Adams: “Nếu anh không là người chụp tấm hình đó, người khác sẽ làm.” Ông Loan chưa bao giờ đổ lỗi cho ông Adams làm tan nát đời mình, theo ông Adams.

Và ngày ông Loan qua đời, ông Adams gởi vòng hoa phúng điếu đến cho gia đình tướng Loan, với lời xin lỗi chân tình từ đáy lòng ông: “Tôi xin lỗi ông. Nước mắt đang dâng tràn trong mắt tôi,” ông Adams viết. (2)


Nguồn:
(1) Vietnam photographer Eddie Adams. Examiner, 14 March 2009(2) Eddie A Eulogy TIME, by Eddie Adams, 27 July 1998(3) Thiếu tướng Nguyễn Ngọc Loan DCVOnline, tác gỉa Liên Thành, 11 tháng Một năm 2009(4) The Vietnam War, Through Eddie Adams’ Lens By Margot Adler, 27 March 2009(5) Nguyen Ngoc Loan, 67, Dies; Executed Viet Cong Prisoner The New York Times, by Robert McG. Thomas Jr, Thursday, July 16, 1998.(6) General Nguyen Ngoc Loan and the Shot Seen Around the World The AssociatedContent.com, by Thomas Sweeney, February 19, 2008

Advertisements

Trả lời

Please log in using one of these methods to post your comment:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s